Analiza związków tematycznych bibliologii i informatologii z pozostałymi subdyscyplinami nauk o komunikacji społecznej i mediach w Polsce
Zbigniew Osiński
http://orcid.org/0000-0003-4484-7265
Afiliacja: Department of Digital Humanities, Faculty of Humanities,Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, Polska
Abstrakt
Cel/Teza: Połączenie w ramach jednej dyscypliny naukowej – nauk o komunikacji społecznej i mediach – trzech dotychczas odrębnych dyscyplin: bibliologia i informatologia (nauki humanistyczne), nauka o mediach oraz nauki o poznaniu i komunikacji społecznej (nauki społeczne) skłoniło autora do szukania odpowiedzi na pytania: czy połączenie tych dyscyplin, bazujące na systematyce OECD, jest uzasadnione podobieństwem problematyki badawczej? Czy w dotychczasowej praktyce naukowej pojawiły się wspólne obszary i podejścia badawcze?
Koncepcja/Metody badań: Zakres tematyczny poszczególnych nauk ustalono poprzez analizę treści artykułów przeglądowych poświęconych problematyce badawczej poszczególnych dyscyplin naukowych oraz informacji o zakresie tematycznym czasopism związanych ze wspomnianymi dyscyplinami, podawanych na ich stronach WWW. Ustalone w ten sposób informacje skonfrontowano z danymi bibliograficznymi i zestawami słów kluczowych, pochodzącymi z czasopism związanych z badanymi naukami, za pomocą metody analizy cytowań oraz metody współwystępowania specjalistycznej terminologii naukowej.
Wyniki i wnioski: Analiza artykułów przeglądowych pozwoliła na postawienie tezy mówiącej, że podstawowe obszary badawcze bibliologii i informatologii z jednej strony, a nauki o mediach oraz nauk o poznaniu i komunikacji społecznej z drugiej, są ze sobą zbieżne i nawzajem się uzupełniają. Powyższą konstatację potwierdza też analiza informacji dla potencjalnych autorów artykułów, zamieszczona na stronach WWW badanych czasopism. Jednak analiza danych bibliograficznych i zestawów słów kluczowych nie potwierdziła tego wniosku, dała zupełnie odmienny obraz – braku istotnych związków tematycznych pomiędzy badanymi dyscyplinami. Jednakże taki wniosek może być skutkiem ograniczeń zbiorów danych zastosowanych w obu metodach i podatności tychże metod na zaburzenia danych.
Oryginalność/Wartość poznawcza: Główna wartość poznawcza pracy sprowadza się do identyfikacji zakresu związków bibliologii i informatologii z naukami o komunikacji społecznej i mediach. Ponadto wykazano istnienie ograniczeń do stosowania metody analizy cytowań oraz metody współwystępowania specjalistycznej terminologii naukowej, stwarzanych przez samych autorów i redakcje części czasopism. Udowodniono, że wszelkie analizy stanu dyscyplin naukowych, w których stosuje się metody ilościowe, w polskich realiach muszą być prowadzone z dużą ostrożnością, a ich wyniki nie powinny stanowić głównej podstawy do wyciągania wniosków
Słowa kluczowe
Analiza cytowań; Analiza współwystępowania terminów specjalistycznych; Bibliologia i informatologia.; Bibliotekoznawstwo i nauka o informacji; Medioznawstwo; Metoda powiązań bibliograficznych; Nauki o komunikacji społecznej i mediach; Nauki o poznaniu i komunikacji społecznej
Bibliografia
Adamowski, J.W. (2009). O pilnej potrzebie formalnego powołania w Polsce nauki o komunikowaniu i mediach społecznych jako dyscypliny naukowej. Studia Medioznawcze, 4(39), 20–24.
Batorowska, H. (2015). Nauka o informacji (informatologia) z perspektywy nowych wyzwań eduka¬cyjnych. Edukacja-Technika-Informatyka, 3, 73–80.
Dobek-Ostrowska, B. (2006). Komunikowanie polityczne i publiczne. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN.
Goban-Klas, T. (2008). Nauki o mediach i komunikacji społecznej jako nowa dyscyplina nauk hu¬manistycznych. Studia Medioznawcze, 2(33), 11–19.
Goban-Klas, T. (2009). Emergencja nowej dyscypliny: nauki o mediach i komunikacji społecznej. Studia Medioznawcze, 4(39), 14–19.
Górny, M. (2016). Nauka o informacji jako dyscyplina naukowa. W: W. Babik (red.) Nauka o infor¬macji. Warszawa: Wydaw. SBP.
Jabłonowski, M., Gackowski, T. (2012). Tożsamość nauk o mediach. Obszary, perspektywy, postulaty. Studia Medioznawcze, 2(49), 15–24.
Jabłonowski, M., Jakubowski, W. (2014). Status teoretyczny nauk o mediach – kilka uwag do dyskusji. Studia Medioznawcze, 4(59), 11–24.
Jabłonowski, M., Mielczarek, T. (2018). Komunikowanie społeczne i media – federacja, a nie inkor¬poracja. Studia Medioznawcze, 4(75), 13–27.
KDN (2018). Nowe rozporządzenie ws. dyscyplin – to rzetelna ocena badań naukowych [online]. Konstytucja dla nauki [18.09.2018], https://konstytucjadlanauki.gov.pl/nowe-rozporzadzenie-ws-dyscyplin-to-rzetelna-ocena-badan-naukowych
Kessler, M.M. (1963). Bibliographic Coupling Between Scientific Papers. American Documentation, 14(1), 10–25.
Kulczycki, E. (2011). Kulturowo-obiektywne istnienie procesu komunikacji jako warunek projekto¬wania autonomicznej dyscypliny komunikacji. Kultura i Historia [online], 21, [18.09.2018], http:// www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/2997.
Kulczycki, E. (2008). Status komunikologii – przyczynek do dyskusji. Homo Communicativus, 3, 27–37.
Lisowska-Magdziarz, M. (2013). Metodologia badań nad mediami – nurty, kierunki, koncepcje, nowe wyzwania. Studia Medioznawcze, 2(53), 27–42.
Sosińska-Kalata, B. (2013). Obszary badań współczesnej informatologii (nauki o informacji). Zagad¬nienia Informacji Naukowej – Studia Informacyjne, 2(102), 9–41.
http://orcid.org/0000-0003-4484-7265
Afiliacja: Department of Digital Humanities, Faculty of Humanities,Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, Polska
Biogram:
Dr habil. ZBIGNIEW OSIŃSKI is Professor at the Department of Digital Humanities at the Maria Curie-
-Skłodowska University Lublin. He specializes in information science and digital humanities. His most important publications include: M. Górny, M. Kisilowska, E. Głowacka, Z. Osiński: Mechanisms of the formation and evolution of personal information spaces in the humanities (Poznań, 2017); M. Kowalska, V. Osińska, Z. Osiński: The Role of Visualization in the Shaping and Exploration of the Individual Information Space (Knowledge Organization, 2018); Z. Osiński: Information infrastructure of contemporary humanities and the digital humanities development as a cause of creating new information barriers. A Polish case (Digital Scholarship in the Humanities, 2019).
Contact to the Author:
zbigniew.osinski@gmail.com
Department of Digital Humanities
Faculty of Humanities
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4
20-031 Lublin, Poland
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
CC BY-NC-ND 4.0 Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe
