Call for Papers: Sytuacje kryzysowe a nauka o informacji Zagadnienia Informacji Naukowej – Studia Informacyjne vol. 58 (2020), nr 2A

2020-06-01

Kolejny numer tematyczny czasopisma Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne będzie poświęcony problematyce sytuacji kryzysowych i roli, jaką nauka o informacji może odegrać w celu ich kontrolowania i efektywnego nimi zarządzania.

Kontekst:

Pod koniec 2019 r. opinia publiczna dowiedziała się o zagrożeniu koronawirusem. Najpierw dotknął on Chiny, a od początku pierwszego kwartału 2020 r. stopniowo rozprzestrzeniał się na całym świecie. Pandemia COVID-19 szybko pokazała, jak istotny jest Internet i usługi elektroniczne w codziennym życiu. Zmusiła ona jednostki oraz instytucje do nagłego i dynamicznego przejścia w pracy i usługach wyłącznie na tryb online. W wielu wypadkach takie rozwiązania były wdrażane w pośpiechu i w stresujących warunkach.

Jak ta sytuacja wpłynęła na pracę ludzi nauki i organizacji informacyjnych oraz na zarządzanie informacją? Jakie strategie wdrożono w celu zoptymalizowania pracy w warunkach pandemii COVID-19? Jak pracowały systemy informacyjne? Jakie wnioski można wyciągnąć na przyszłość?

Kierunki badań:

Kryzys spowodowany COVID-19 zapoczątkował także rozważania nad informacją podczas innych kryzysowych sytuacji. Virginia Barbour and Martin Borchert, australijscy badacze, stwierdzili, że “obecny kryzys daje możliwość zaprojektowania lepszego systemu” (Barbour and Borchert, 2020), na przykład przez zbudowanie nowej, bardziej otwartej, infrastruktury badawczej oraz zmodyfikowanie polityki komunikowania wyników badań naukowych. Także intensywne wytwarzanie danych i właściwie codzienne dzielenie się nimi poprzez wykorzystanie rozmaitych kanałów postawiło wyzwanie dla dotychczasowych praktyk badawczych, przenosząc kanały komunikacji naukowej na mniej sformalizowany grunt, uwypuklając rolę preprintów i mediów społecznościowych w rozpowszechnianiu wyników badań. Poskutkowało to nie tylko przekształceniem kultury prowadzenia badań, ale także przyspieszyło badania naukowe (Kupferschmidt, 2020). Pokazało także potrzebę zbudowania innowacyjnej infrastruktury, która wsparłaby cyfrową komunikację naukową – ten temat był poddany dyskusji już przed pandemią, podczas warsztatu pn. „Digital Transformation in Scholarly Communication” zorganizowanego w listopadzie 2019 r. w Brukseli przez Stowarzyszenie Science Europe (Science Europe, 2020).

W lutym 2020 r. International Internet Preservation Consortium IIPC we współpracy z Archive-It uchwyciło już powstałe i zaczęło przeszukiwać sieć pod kątem powstających witryn internetowych poświęconych epidemii COVID-19 w celu utworzenia kolekcji do zarchiwizowania (IIPC, 2020). A w kwietniu IIPC opracowało ankietę służącą zmapowaniu wysiłków podejmowanych w celu utworzenia internetowej kolekcji poświęconej COVID-19. Ankieta skierowana była do bibliotek, archiwów i innych instytucji zajmujących się zarządzaniem archiwami sieciowymi.

Także stowarzyszenia wspierające praktyków zarządzania informacją opublikowały wytyczne, rekomendacje oraz zbiory zasobów i narzędzi (por. ALA, 2020; IFLA, 2020), aby pomóc instytucjom w ich codziennej pracy informacyjnej i dostarczaniu usług.

Można też zaobserwować tworzenie zaawansowanych platform agregujących, opartych na analizie big data i modelowaniu komputerowym. Przykładem jest francuski projekt CoVprehension (2020). Zarządzanie i dzielenie się danymi badawczymi jest również ważną kwestią, podjętą np. przez Research Data Alliance, który aktualnie opracowuje zbiór „COVID-19 Data Management Guidelines and Recommendations” (RDA, 2020).

Równolegle do międzynarodowych inicjatyw opisanych powyżej każdy kraj wydaje się rozwijać własne strategie, plany operacyjno-komunikacyjne oraz innowacyjne praktyki informacyjne, dynamicznie powodowane przez rozmaite czynniki, które zakwestionowały dotychczasowy cykl pracy.

Obszary tematyczne

Mając na uwadze powyżej opisane przedsięwzięcia, zachęcamy do refleksji nad pięcioma głównymi obszarami związanymi z informacją: 1. Użytkownicy; 2. Zasoby i usługi; 3. Strategie zarządzania informacją; 4. Badania i komunikacja naukowa; 5. Wpływ sytuacji kryzysowych na rozwój technologii informacyjnych i ich wdrożeń.

W ramach wyżej wymienionych obszarów, czekamy na artykuły badawcze i case studies poświęcone tematom takim jak:

  • Użytkownicy, np.:
    • potrzeby informacyjne użytkowników podczas sytuacji kryzysowych;
    • kompetencje: informacyjne, cyfrowe czy w zakresie danych, które mogłyby być rozwijane w celu lepszego radzenia sobie użytkowników z potencjalnymi sytuacjami kryzysowymi w przyszłości.
  • Zasoby i usługi, np.:
    • sposoby, w jakie użytkownicy komunikują się z zasobami;
    • dostawa usług;
    • międzynarodowe inicjatywy dzielenia się zasobami;
    • dostarczanie trafnych kolekcji.
  • Strategie zarządzania informacją, np.:
    • rozmaite podejścia do zarządzania informacją w kryzysowych sytuacjach;
    • zarządzanie danymi;
    • strategie otwartego dostępu do: zasobów, dzielenia się i ponownego wykorzystania danych badawczych oraz wyników badań naukowych;
    • wysiłki wkładane przez narodowe i międzynarodowej instytucje badawcze w tworzenie infrastruktury do dzielenia się danymi;
    • organizacja i zarządzanie kolekcjami, korpusami i repozytoriami danych dotyczących badań związanych z COVID-19;
    • ocena ryzyka.
  • Badania i komunikacja naukowa, np.:
    • nauczanie i prowadzenie badań podczas izolacji;
    • zmiany w obiegu informacji, kontaktowaniu się i komunikacji podczas kryzysu;
    • wyzwania postawione przed nauką, aby stała się otwarta w pilnych potrzebach;
    • cyfrowa mądrość (ang. digital wisdom).
  • Wpływ sytuacji kryzysowych na rozwój technologii informacyjnych i ich wdrożeń, np.:
    • humanitarian data;
    • usługi elektroniczne i przenoszenie usług tradycyjnych w trym online;
    • zarządzanie instytucjonalnymi kanałami w mediach społecznościowych;
    • zastosowanie uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji w zarządzaniu informacją;
    • metody i technologie monitorowania rozpowszechniania się sytuacji kryzysowych.

Planowany numer będzie opublikowany w języku angielskim. Artykuły można zgłaszać zarówno w języku angielskim, jak i w języku polskim. Dla przyjętych do druku artykułów napisanych po angielsku zapewnimy profesjonalną korektę językową; przyjęte do druku artykuły w języku polskim zostaną przez redakcję oddane do profesjonalnego przekładu na język angielski.

Termin zgłaszania artykułów: 30 września 2020 r.

 Zgłaszane artykuły powinny być przygotowane zgodnie z wymogami stawianymi przez Redakcję. Wytyczne dla autorów znajdują się pod adresem http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/wytyczne

Artykuły należy przesłać, korzystając z naszej strony: http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/about/submissions

Bibliografia

ALA (2020). Pandemic Preparedness. Resources for Libraries [online]. American Library Association, [24.05.2020], http://www.ala.org/tools/atoz/pandemic-preparedness

Barbour, V., Borchert, M. (2020). Open Science: After the COVID-19 Pandemic There Can Be No Return to Closed Working [online]. Australian Academy of Science, [24.05.2020], https://www.science.org.au/curious/policy-features/open-science-after-covid-19-pandemic-there-can-be-no-return-closed-working

CoVprehension (2020). https://covprehension.org/

IFLA (2020). COVID-19 and the Global Library Field [online]. International Federation of Library Associations and Institutions, [24.05.2020], https://www.ifla.org/covid-19-and-libraries

IIPC (2020). Novel Coronavirus (COVID-19) [online]. International Internet Preservation Consortium, [24.05.2020], https://archive-it.org/collections/13529

Kupferschmidt, K. (2020). ‘A Completely New Culture of Doing Research.’ Coronavirus Outbreak Changes How Scientists Communicate. Science [online], 26 February, [24.05.2020], https://doi.org/10.1126/science.abb4761

RDA (2020). RDA COVID-19 Guidelines and Recommendations [online]. Research Data Alliance, [24.05.2020], https://www.rd-alliance.org/group/rda-covid19-rda-covid19-omics-rda-covid19-epidemiology-rda-covid19-clinical-rda-covid19-0

Science Europe (2020). Digital Transformation in Scholarly Communication [online]. Science Europe, [24.05.2020], http://www.scienceeurope.org/media/yyjngo3x/se-workshop-report-digital-transformation.pdf