http://ojs.sbp.pl/index.php/zin <p>Celem <em>Zagadnień Informacji Naukowej – Studiów Informacyjnych </em>(<em>ZIN</em> <em>– Studia Informacyjne</em>) jest rozpowszechnianie artykułów naukowych i wyników badań z zakresu nauki o informacji (informatologii) oraz innych dyscyplin, w których podejmowane są analizy społecznych i technologicznych aspektów działalności informacyjnej prowadzonej w różnych sferach współczesnego życia społecznego. Czasopismo służy upowszechnianiu nowych tendencji i kierunków badawczych w tym zakresie, prowadzeniu debat o aktualnych problemach badań informacyjnych oraz integrowaniu zajmującego się nimi środowiska naukowego. W ZIN publikowane są artykuły w językach polskim lub angielskim.&nbsp;</p> SBP pl-PL Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne 0324-8194 <p>CC BY-NC-ND 4.0 Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe</p> http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1276 Magdalena Paul Szałkowska Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 7 8 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1237 <p><strong>Cel/Teza:</strong> Celem badania jest analiza sposobów, w jakie biblioteki akademickie wspierają otwartą naukę poprzez infrastrukturę, ramy polityk oraz praktyki funkcjonujące na federalnych uniwersytetach w południowo-wschodniej Nigerii.</p> <p><strong>Podejście/Metody:</strong> Badanie ankietowe przeprowadzone wśród pracowników bibliotek pięciu federalnych uniwersytetów (N = 208) wykorzystało ustrukturyzowany kwestionariusz; do podsumowania wskaźników dotyczących infrastruktury, polityk i praktyk zastosowano statystyki opisowe.</p> <p><strong>Wyniki i wnioski:</strong> Biblioteki wykazują umiarkowany poziom gotowości infrastrukturalnej oraz obecność polityk i angażują się w zarządzanie repozytoriami, jednak zmagają się z brakiem stabilnych dostaw energii, nieskutecznym upowszechnianiem działań oraz ograniczoną współpracą z kadrą akademicką; głównymi barierami są niedostateczne finansowanie oraz deficyty w obszarze ICT.</p> <p><strong>Oryginalność/Wartość:</strong> Artykuł dostarcza zlokalizowanych empirycznych dowodów łączących infrastrukturę, polityki i praktyki biblioteczne z adopcją otwartej nauki w regionie, wspierając tym samym kształtowanie strategii instytucjonalnych i krajowych.</p> Nnenne loveth Ugwuanyi Victoria Oluchukwu Ugochukwu Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 9 30 10.36702/zin2025.02.01 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1236 <p><strong>Teza/cel</strong>: Długoterminowa (wieczysta) archiwizacja treści jest niezwykle ważna, aby zachować dostęp do wiedzy naukowej i dziedzictwa kulturowego. W świetle badań dotyczących tzw. znikających czasopism (ang. <em>vanished journals</em>) tematyka ta stała się jeszcze ważniejsza, zwłaszcza dla czasopism otwartych.</p> <p><strong>Metoda</strong>: Zastosowano metodę wielokrotnego studium przypadku. Postanowiono prześledzić deklaracje polskich czasopism otwartego dostępu zarejestrowanych w Directory of Open Access Journals w zakresie wieczystej archiwizacji. Za pomocą filtrów dostępnych w bazie wyselekcjonowano polskie czasopisma, a następnie z autopsji zebrano dane na temat ich deklaracji w zakresie polityki wieczystej archiwizacji (informacja o serwisach, repozytoriach). Wykorzystano dane z ostatnich 5 lat (ponad 250 tytułów na ponad 858 zaindeksowanych w bazie).</p> <p><strong>Wnioski:</strong> Duża część polskich czasopism zaindeksowanych w DOAJ nie zadeklarowała polityki długotrwałej archiwizacji treści w żadnym z serwisów rekomendowanych przez DOAJ w latach 2020–2024 (zgodnie z serwisami rekomendowanymi przez „Keepers Registry”). Serwisami wskazywanymi przez te redakcje/wydawców, które taką politykę zadeklarowały, są najczęściej PKP PN, CLOCSS, LOCKSS, Portico oraz Internet Archive. Nie odnotowano znaczącego powiązania pomiędzy modelem biznesowym czasopisma (np. „Article Processing Charges”) a polityką archiwizacji treści. Niepokoi fakt, że część redakcji czasopism zarejestrowanych w DOAJ nie zadeklarowała żadnej polityki długotrwałej archiwizacji własnych treści.</p> <p><strong>Oryginalność/Wartość poznawcza</strong>: Stan archiwizacji wieczystej polskich czasopism otwartego dostępu nie był do tej pory przedmiotem szerszych badań. Jest to przyczynek do poszerzenia badań nad znikającymi czasopismami na polskim gruncie naukowym.</p> Przemysław Krysiński Natalia Pamuła Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 31 46 10.36702/zin2025.02.02 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1232 <p><strong>Cel/Teza: </strong>Artykuł przybliża ofertę platformy ResearchGate dedykowaną wydawcom naukowym. Usługi Publisher Solution, Journal Home i Open Access Agreement Upgrade mają na celu usprawnienie prawnej wymiany treści i zwiększenie widoczności publikacji w przestrzeni cyfrowej.</p> <p><strong>Koncepcja/Metody badań: </strong>W artykule opisano ofertę platformy ResearchGate: ResearchGate Publisher Solution, Journal Home oraz ResearchGate Open Access Agreement Upgrade. Przedstawiono współpracę platformy z wydawcami oraz zarysowano jej wpływ na upowszechnianie publikacji naukowych poza obiegiem wydawniczym.</p> <p><strong>Wyniki i wnioski: </strong>Rozwiązania takie jak ResearchGate Publisher Solution i Journal Home, pomimo niekwestionowanych zalet, stawiają pytania dotyczące zgodności z zasadami otwartej nauki i ich rzeczywistego wpływu na długoterminową dostępność badań naukowych.</p> <p><strong>Oryginalność/Wartość poznawcza: </strong>Oferta dla wydawców platformy ResearchGate to zupełnie nowe podejście do kwestii rozpowszechniania publikacji naukowych poza obiegiem wydawniczym. Ze względu na to, że jest to dość nowe zjawisko, konieczne będą dalsze analizy i badania. Niniejsza publikacja sygnalizuje temat i może posłużyć jako wstęp do dalszych badań.</p> Maja Bogajczyk Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 47 60 10.36702/zin2025.02.03 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1240 <p><strong>Cel/Teza</strong>: Artykuł ocenia użycie detektorów treści generowanych przez GenSI w kontekście weryfikacji uczciwości akademickiej. Główna teza głosi, że narzędzia te nie potrafią odróżnić tekstu wygenerowanego przez SI od treści opracowanych przez człowieka poddanych jedynie redakcji stylistycznej przez duże modele językowe, przez co wysokie wyniki detekcji nie stanowią wiarygodnego dowodu plagiatu.</p> <p><strong>Koncepcja/Metody badań</strong>: Zastosowano studium przypadku. Stworzono biografię fikcyjnej postaci autorstwa człowieka, którą następnie zredagowano przy użyciu ChatGPT i Claude z precyzyjnymi poleceniami ograniczającymi SI do roli redakcyjnej. Wszystkie wersje przeanalizowano detektorem ZeroGPT.</p> <p><strong>Wyniki i wnioski</strong>: Tekst oryginalny uzyskał wynik 0% prawdopodobieństwa bycia wygenerowanym przez SI, podczas gdy wersje zredagowane przez ChatGPT i Claude osiągnęły odpowiednio 96,7% i 100%. Detektory identyfikują cechy stylistyczne charakterystyczne dla dobrze zredagowanych tekstów, a nie rzeczywiste pochodzenie wkładu intelektualnego.</p> <p><strong>Zastosowania praktyczne</strong>: Wyniki wskazują na konieczność rewizji polityk akademickich opartych na detektorach SI. Instytucje powinny promować transparentne zasady wykorzystania SI jako narzędzia wspierającego, zamiast polegać na zawodnych technologiach prowadzących do niesprawiedliwych ocen.</p> <p><strong>Oryginalność/Wartość poznawcza</strong>: Praca dostarcza empirycznych dowodów na brak wiarygodności detektorów SI w kontekście wykrywania plagiatów, wyznaczając jasną granicę etyczną między wykorzystaniem SI jako narzędzia a nieuczciwością akademicką oraz promując świadome podejście do wdrażania nowych technologii w nauce.</p> Anna Małgorzata Kamińska Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 61 76 10.36702/zin2025.02.04 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1238 <p><strong>Cel/teza</strong><strong>:</strong> Celem podjętych badań jest identyfikacja dobrych praktyk w zakresie użyteczności serwisów Internetowej Rekrutacji Kandydatów (IRK), wykorzystywanych w polskich uczelniach, i przygotowanie na tej podstawie zaleceń projektowych pod kątem zwiększenia satysfakcji użytkowników – kandydatów na studia.</p> <p><strong>Koncepcja/metody badań</strong><strong>:</strong> Analizą objęto ogólnodostępne elementy interfejsu stron IRK, w szczególności stronę startową oraz strony dedykowane poszczególnym rekrutacjom. Porównywano każdą z tych stron w serwisach wybranych uczelni, w celu wychwycenia dobrych praktyk. W badaniach zastosowano benchmarking dobrych praktyk oraz ocenę ekspercką.</p> <p><strong>Wyniki/wnioski</strong><strong>:</strong> Analiza pozwoliła wyróżnić szereg dobrych praktyk dotyczących warstwy językowej, wizualnej i strukturalnej serwisów IRK. Dotyczą one przede wszystkim klarowności komunikatów, spójności nawigacji oraz redukcji elementów rozpraszających, co łącznie sprzyja przejrzystości procesu rekrutacyjnego i wzmacnia identyfikację uczelni. Część ustaleń wymaga jeszcze weryfikacji w badaniach z udziałem użytkowników.</p> <p><strong>Oryginalność/wartość poznawcza</strong><strong>:</strong> Badanie ukazuje potencjał zastosowania benchmarkingu dobrych praktyk w doskonaleniu serwisów internetowych opartych na wspólnym oprogramowaniu bazowym. Sformułowane rekomendacje mogą być wykorzystane zarówno przez Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacji (MUCI) do rozwoju systemu centralnego, jak i przez poszczególne uczelnie w doskonaleniu własnych wdrożeń.</p> Arkadiusz Pulikowski Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 77 96 10.36702/zin2025.02.05 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1275 Natalia Strąk Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 97 102 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1255 Magdalena Wójcik Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2 103 106 http://ojs.sbp.pl/index.php/zin/article/view/1277 Magdalena Paul Szałkowska Copyright (c) 2025 Zagadnienia Informacji Naukowej - Studia Informacyjne https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2025-12-31 2025-12-31 63 2